Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Τι είναι η Ειδική Διαπαιδαγώγηση;
Η Ειδική Διαπαιδαγώγηση αφορά την αξιολόγηση και την υποστήριξη παιδιών και εφήβων που παρουσιάζουν δυσκολίες στη μάθηση και στη σχολική τους λειτουργικότητα.
Ο ειδικός παιδαγωγός διερευνά το μαθησιακό προφίλ του παιδιού και οργανώνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, με στόχο την ενίσχυση δεξιοτήτων όπως η ανάγνωση, η γραφή, η ορθογραφία, η κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά, η οργάνωση της μελέτης και η ανάπτυξη αποτελεσματικότερων στρατηγικών μάθησης.
Σε ποιες δυσκολίες μπορεί να βοηθήσει;
Η Ειδική Διαπαιδαγώγηση μπορεί να υποστηρίξει παιδιά με ειδικές ή γενικότερες μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσλεξία, δυσορθογραφία, δυσγραφία και δυσαριθμησία, αλλά και παιδιά που δυσκολεύονται στην κατάκτηση βασικών σχολικών δεξιοτήτων, στην οργάνωση, στη συγκέντρωση ή στην αυτονομία κατά τη μελέτη.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην επανάληψη της σχολικής ύλης. Στόχος είναι να εντοπιστεί ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει καλύτερα το παιδί και να αναπτυχθούν στρατηγικές που το βοηθούν να λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτονομία και αποτελεσματικότητα στο σχολείο και στη μελέτη.
Αξιολόγηση και παρέμβαση για μαθησιακές δυσκολίες
Η μαθησιακή αξιολόγηση βοηθά στη διερεύνηση των δυνατών σημείων και των δυσκολιών του παιδιού σε τομείς όπως η ανάγνωση, η γραφή, η ορθογραφία, η κατανόηση και τα μαθηματικά.
Με βάση την εικόνα που προκύπτει, σχεδιάζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα Ειδικής Διαπαιδαγώγησης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες, στις δυνατότητες και στον τρόπο μάθησης κάθε παιδιού.
Πότε να απευθυνθώ σε ειδικό;
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα παιδιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνονται εμφανείς από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, ενώ σε άλλες γίνονται περισσότερο αντιληπτές όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις του σχολείου.
Όταν οι δυσκολίες επιμένουν παρά την εξάσκηση, εμφανίζονται σε περισσότερους από έναν τομείς ή επηρεάζουν σημαντικά τη σχολική επίδοση, την αυτονομία στη μελέτη ή την αυτοπεποίθηση του παιδιού, είναι χρήσιμο να πραγματοποιηθεί μαθησιακή αξιολόγηση και, όπου χρειάζεται, να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης.
Ανάγνωση
Διαβάζει αργά ή με δυσκολία, κομπιάζει, παραλείπει ή αντικαθιστά λέξεις και συλλαβές ή χάνει συχνά τη σειρά του στο κείμενο.
Κατανόηση κειμένου
Μπορεί να διαβάζει ένα κείμενο, αλλά δυσκολεύεται να κατανοήσει το νόημά του, να εντοπίσει τις βασικές πληροφορίες ή να απαντήσει σε σχετικές ερωτήσεις.
Ορθογραφία
Παρουσιάζει επίμονα ορθογραφικά λάθη, ακόμη και σε λέξεις ή κανόνες που έχουν διδαχθεί και εξασκηθεί επανειλημμένα.
Γραπτή έκφραση
Δυσκολεύεται να οργανώσει τις σκέψεις του και να τις αποδώσει με σαφήνεια και συνοχή σε γραπτό λόγο.
Παραλείψεις, αντικαταστάσεις ή αντιστροφές
Κατά τη γραφή μπορεί να παραλείπει, να αντικαθιστά ή να αντιστρέφει γράμματα, συλλαβές, λέξεις ή αριθμούς.
Μαθηματικά
Δυσκολεύεται στην κατανόηση μαθηματικών εννοιών, στις αριθμητικές πράξεις, στην απομνημόνευση βασικών αριθμητικών δεδομένων ή στην επίλυση προβλημάτων.
Φωνολογική ενημερότητα
Δυσκολεύεται να αναγνωρίσει, να διαχωρίσει ή να χειριστεί τους ήχους μέσα στις λέξεις, δεξιότητα που συνδέεται στενά με την ανάπτυξη της ανάγνωσης και της γραφής.
Οργάνωση μελέτης
Δυσκολεύεται να οργανώσει τα βήματα μιας εργασίας, να διαχειριστεί τον χρόνο του ή να ολοκληρώσει τη μελέτη χωρίς συνεχή καθοδήγηση.
Αργός ρυθμός εργασίας
Χρειάζεται σημαντικά περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει σχολικές εργασίες, αντιγραφή, ασκήσεις ή άλλες δραστηριότητες σε σχέση με ό,τι αναμένεται για την ηλικία και τη σχολική του βαθμίδα.
Μνήμη και συγκράτηση πληροφοριών
Δυσκολεύεται να συγκρατήσει ή να ανακαλέσει πληροφορίες, οδηγίες, κανόνες ή γνώσεις που έχει ήδη διδαχθεί.
Αυτονομία στη μελέτη
Χρειάζεται συνεχή παρουσία και καθοδήγηση από ενήλικα ακόμη και σε δραστηριότητες που γνωρίζει και έχει εξασκήσει.
Αποφυγή μαθησιακών δραστηριοτήτων
Αποφεύγει τη μελέτη, απογοητεύεται εύκολα, εκδηλώνει έντονη άρνηση απέναντι σε σχολικές απαιτήσεις ή έχει αναπτύξει χαμηλή αυτοπεποίθηση σε σχέση με τη μάθηση.
Πότε ένα παιδί χρειάζεται παρακολούθηση;
- Δεν γνωρίζει βασικές μαθησιακές έννοιες (γλώσσα, μαθηματικά, χώρος, χρόνος κλπ) που έχει διδαχθεί σε προηγούμενες τάξεις. Φωνολογική ενημερότητα ( «πες μου μια λέξη που αρχίζει από –α-».
- Αργεί να κατανοήσει τι πρέπει να κάνει σε μαθησιακές δραστηριότητες.
- Αποφεύγει να εμπλακεί σε μαθησιακές δραστηριότητες.
- Διατηρεί εξαιρετικά αργούς ρυθμούς για την ολοκλήρωση μίας δραστηριότητας ή δεν μπορεί να οργανωθεί ανεξάρτητα για να την ολοκληρώσει.
- Δεν αναδιηγείται εύκολα περιστατικά της καθημερινότητάς του, έχει πολύ χαμηλό λεξιλόγιο, δυσκολεύεται να μάθει νέες λέξεις.
- Η κριτική του ικανότητα είναι περιορισμένη.
- Δυσκολεύεται να αποστηθίσει ποιήματα.
- Ενώ το έχει διδαχθεί, στην ηλικία των 5, 5 ετών δεν μπορεί να γράψει το όνομά του.
- Έχει χαμηλή ικανότητα αυτοδιόρθωσης.
- Δε διαβάζει μόνο του στο σπίτι (χρειάζεται την βοήθεια του ενήλικα ακόμα και σε μαθησιακές δραστηριότητες που γνωρίζει).
- Δυσκολεύεται να μεταφέρει τις σκέψεις του και γενικότερα τον προφορικό λόγο σε γραπτό κείμενο.
- Ενώ η ανάγνωσή του είναι επαρκής για την ηλικία του, δεν κατανοεί αυτό που διάβασε ή/και δεν μπορεί να απαντήσει σε βασικές ερωτήσεις.
- Ενώ γνωρίζει τους ορθογραφικούς κανόνες, κάνει επίμονα ορθογραφικά λάθη στις καταλήξεις των λέξεων.
- Δυσκολεύεται να θυμηθεί την θεματική ορθογραφία των λέξεων κάνοντας συχνά και διαφορετικά λάθη.
- Δυσκολεύεται να προσανατολιστεί μέσα στην εβδομάδα, να θυμηθεί τους μήνες, τις εποχές.
- Ενώ τα έχει διδαχθεί, δυσκολεύεται να διακρίνει τα μέρη του λόγου (ρήμα, ουσιαστικό, επίθετο).
- Όταν γράφει παραλείπει συστηματικά γράμματα και συλλαβές.
- Όταν γράφει αντιστρέφει συχνά την θέση συλλαβών, γραμμάτων.
- Γράφει καθρεπτικά συστηματικά γράμματα ή/και αριθμούς (πχ 9 αντί Ρ, ε αντί 3).
- Αποτυγχάνει συστηματικά να κατανοήσει τις μαθηματικές έννοιες της σχολικής του βαθμίδας (πχ πρόσθεση – αφαίρεση – δεκάδες – κρατούμενο).
- Κατά την γραφή: παραλείπει τα σημεία στίξης, δεν τονίζει τις λέξεις, δεν διαχωρίζει τις λέξεις και γράφει τηλεγραφικά
- Κομπιάζει στην ανάγνωση, παραλείπει λέξεις ή συλλαβές, μπερδεύει την σειρά, διαβάζει αυθαίρετα λέξεις (πχ αυτοκριτική = αυτοκίνητο).
